Uniewinnienie piątki z Hajnówki – cios w bezpieczeństwo Polski
Uniewinnienie piątki z Hajnówki – 8 września 2025 r. Bielsku Podlaskim wydał nieprawomocny wyrok uniewinniający pięcioro aktywistów oskarżonych o ułatwianie nielegalnego pobytu cudzoziemcom na terenie Polski.
- Sąd ustalił, że oskarżeni udzielili pomocy nielegalnym imigrantom w pobycie na terytorium RP. Kluczową przyczyną ich uniewinnienia był jednak brak ustalenia, że uzyskali korzyść majątkową lub osobistą. To w ocenie Sądu stanowiło warunek konieczny do uznania ich za winnych zarzucanego im czynu.
- Stowarzyszenie „Marsz Niepodległości” wspólnie z Instytutem Ordo Iuris zostały dopuszczone do udziału w postępowaniu po stronie oskarżenia z uwagi na potrzebę ochrony interesu społecznego.
- Według nieoficjalnych informacji Prokuratura będzie wnosić apelację.
Transport nielegalnych imigrantów w ukryciu – pomoc czy przemyt?
Sprawa sięga marca 2022 roku. To wówczas funkcjonariusze Straży Granicznej dokonali zatrzymania pięciu osób, a w ich pojazdach znajdowali się nielegalni imigranci, skrzętnie ukryci pod kocami i śpiworami. Prokuratura postawiła im zarzut ułatwiania nielegalnego pobytu na terytorium RP (art. 264a § 1 kodeksu karnego). Za popełnienie tego czynu sprawcom groziła kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
W toku postępowania prokuratura wnioskowała o zmianę kwalifikacji czynu z art. 264a § 1 kodeksu karnego (ułatwianie nielegalnego pobytu na terenie RP) na art. 264 § 3 kodeksu karnego – czyli organizowanie przemytu ludzi przez granicę państwową. Według oficjalnych komunikatów prokuratury, dysponuje ona materiałem dowodowym świadczącym o tym, że w telefonie jednej z oskarżonych znajdowały się kontakty do osób, które uprzednio zostały skazane za pomocnictwo w organizowaniu przemytu. Ujawniono także wiadomości tekstowe, które zdaniem prokuratury miały świadczyć o udziale jednej z oskarżonych w organizowaniu nielegalnego przekraczania granicy – w tym takie, które dotyczą ustalania najlepszych tras do Europy Zachodniej, wysokości opłat, tworzenia tzw. obiektów tymczasowych, skąd następnie imigranci mieliby być transportowani do Europy Zachodniej, nawiązywania kontaktu z tzw. „kurierami” oraz posiadania przez nią wpływu na ich działanie.
Występujące w sprawie Stowarzyszenie „Marsz Niepodległości” oraz Instytut Ordo Iuris przychylały się do wniosku prokuratury. Mimo tych dowodów Sąd nie zdecydował się na zmianę kwalifikacji prawnej zarzucanego czynu.
Przedłożony sądowi materiał dowodowy wskazywał jednak, że różni aktywiści nie ograniczali się do przypadkowych gestów wsparcia wobec cudzoziemców, ale prowadzili działania o charakterze zorganizowanym i powtarzalnym. Śledczy ujawnili między innymi wytyczne, w które swoimi działaniami wpisywali się oskarżeni.
Dbano o szyfrowaną komunikację, a także o bieżące kasowanie konwersacji. Posługiwano się slangiem czy może nawet szyfrem pisząc o pieskach i kotkach do adopcji. „Piesek” oznaczał mężczyznę imigranta, „kotek” – kobietę lub dziecko. „Taksówka” była wolnym samochodem służącym do podwózki imigrantów na danym odcinku. Do transportu cudzoziemców w głąb Polski, poza pas przygraniczny, przede wszystkim wykorzystywano małe samochody, na lokalnych rejestracjach. Dodatkowym atutem były przyciemniane szyby. Unikano korzystania z busów i pojazdów o innych rejestracjach, aby nie wzbudzać podejrzeń funkcjonariuszy Straży Granicznej. Przed samochodem przewożącym nielegalnych imigrantów miał jechać inny pojazd – tzw. „czujka”, której zadaniem była weryfikacja trasy i informowanie pozostałych pojazdów o nadchodzących zagrożeniach. W razie wpadki aktywiści mieli tłumaczyć się tym, że zabrali imigrantów „na stopa”. Funkcjonowały także „przechowalnie” lub „dobre domy” – to nic innego jak dyskretne miejsce, w którym imigranci mogli zrobić przystanek w podróży i ukryć się przed służbami. „Życzliwych” unikano – to miejscowi, którzy wskutek nabrania podejrzeń dzwonili na policję lub Straż Graniczną.
Osoby zaangażowane i organizujące proceder zdawały sobie sprawę, że celem podróży nielegalnych imigrantów nie jest Polska, dlatego instrukcje odradzały nakłanianie ich do składania wniosku o azyl w Polsce. Skupiano się na tym, aby pomóc nielegalnym imigrantom dotrzeć do Niemiec lub innych państw Zachodniej Europy.
Brak własnej korzyści majątkowej lub osobistej – furtka do bezkarności
Sąd uznał, że choć zgromadzony materiał dowodowy potwierdził, iż aktywiści faktycznie udzielali pomocy nielegalnym imigrantom, to prokuratura nie wykazała, aby działali oni w celu uzyskania korzyści majątkowej lub osobistej na swoją rzecz. W ocenie Sądu jest to kluczowa przesłanka, bez której nie można przypisać odpowiedzialności karnej z art. 264a § 1 Kodeksu karnego. Mimo więc stwierdzenia faktu udzielania pomocy w nielegalnym pobycie cudzoziemców, brak dowodu na osiągnięcie własnych korzyści przez oskarżonych przesądził o ich uniewinnieniu.
Problem jednak polega na tym, że zawarta w art. 115 § 4 kodeksu karnego definicja legalna „korzyści majątkowej lub osobistej” mówi o tym, że może być ona osiągnięta również na rzecz innej osoby.
Polska otwarta na nielegalnych imigrantów?
Wyrok Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim pokazuje, jak łatwo można uchylić się od odpowiedzialności za działania utrudniające i niweczące pracę funkcjonariuszy Straży Granicznej i Wojska Polskiego, a w efekcie destabilizujące bezpieczeństwo Polski.
Uniewinnienie „piątki z Hajnówki” (choć tylko jedna oskarżona rzeczywiście pochodzi i zamieszkuje teren przygraniczny) wysyła niebezpieczny sygnał: osoby utrudniające pracę służb granicznych i wspierające nielegalnych imigrantów mogą czuć się bezkarne. W sytuacji, gdy Polska zmaga się z hybrydowym atakiem migracyjnym ze strony Białorusi i Rosji, takie orzeczenia osłabiają odporność państwa i podważają autorytet prawa.
Polska wysyła właśnie w świat komunikat, który z pewnością dotrze do białoruskich i rosyjskich służb, przemytników, a także do obywateli państw Afryki i Bliskiego Wschodu, którzy marzą o tym, by polskim szlakiem dotrzeć do Europy Zachodniej: „Po przedostaniu się przez polsko-białoruską granicę uzyskacie pomoc w dalszej drodze ze strony aktywistów, a tych z kolei sąd uniewinni”. Wyrok jak w soczewce pokazuje bezsilność państwa polskiego wobec zjawiska nielegalnej i masowej imigracji, bowiem przepis, który miał uszczelniać unijne granice okazuje się bezskuteczny (art. 264a kodeksu karnego został wprowadzony do polskiego porządku prawnego w dniu przystąpienia Polski do UE, tj. 1 maja 2004 r.).
Rola Stowarzyszenia Marsz Niepodległości i Ordo Iuris
Instytut Ordo Iuris i Stowarzyszenie „Marsz Niepodległości” występowały w procesie jako organizacje, które zostały dopuszczone do postępowania z uwagi na potrzebę ochrony interesu społecznego. Obie organizacje podkreślały w swoich stanowiskach, że działania aktywistów nie miały charakteru humanitarnego, lecz wpisywały się w zorganizowany przerzut imigrantów jako jeden z jego elementów.
Ich rola w postępowaniu była jednak ograniczona. Organizacje te mogły przedstawiać sądowi własne stanowiska w formie pisemnej, a także miały prawo do wygłoszenia mów końcowych. Nie mogły jednak samodzielnie składać wniosków dowodowych. To uprawnienie zarezerwowane jest dla stron procesu, a więc w tym przypadku dla prokuratury i oskarżonych oraz ich obrońcy. Stowarzyszenie „Marsz Niepodległości” oraz Instytut Ordo Iuris musiały więc bazować jedynie na tym materiale dowodowym, który został zgromadzony przez prokuraturę.
Prokuratura informuje o kolejnych aktach oskarżenia w podobnych sprawach. Sprawy te pozostają w zainteresowaniu Stowarzyszenia „Marsz Niepodległości” i co najmniej w zakresie części z nich podejmie próbą przystąpienia w charakterze organizacji społecznej.
Wspólnie w obronie prawa i bezpieczeństwa – Twoje wsparcie jest potrzebne!
Uniewinnienie „piątki z Hajnówki” pokazuje, jak łatwo dziś podważa się wysiłek polskich służb i bezpieczeństwo naszej Ojczyzny. Jako Stowarzyszenie „Marsz Niepodległości” głośno się temu sprzeciwiamy. Tak jak na marszach pokazujemy jedność wobec zagrożeń, tak na salach sądowych musimy konsekwentnie bronić interesu narodowego. Dlatego potrzebujemy realnego wsparcia, aby działać skutecznie i konsekwentnie, zarówno w obronie prawa, jak i w walce o bezpieczną przyszłość Polski. Pokaż, że stoisz w tej walce razem z nami, pomóż nam skuteczniej walczyć o lepszą Polskę i wesprzyj naszą działalność!
