1918

On the initiative of Roman Dmowski and Ignacy Paderewski, Polish troops – the famous Blue Army – were established in France in mid-1917. Poles fought the Germans in Champagne and the Vosges, among others. On January 8, 1918, the President of the United States, Woodrow Wilson, delivered a 14-point act proposing the organization of the post-war world. The thirteenth point of this speech concerned the creation of a politically and economically independent Polish state.

In September 1918 the control over the Blue Army was given to the Polish National Committee and its commander was General Józef Haller. The Blue Army was recognized by the Entente states as an independent, allied and only sympathetic Polish army.

Disarming Germans in Warsaw – worth students. Deep inside, disarmed German soldiers are visible.

12 września 1918 roku powołano Radę Regencyjną, której członkami byli Zdzisław Lubomirski, Józef Ostrowski oraz arcybiskup i prymas Królestwa Polskiego, Aleksander Kakowski. Rada Regencyjna powołała rząd, na czele którego stanął Jan Kucharzewski. Pomimo ograniczeń, jakie narzucała okupacja, Rada Regencyjna przygotowała najpotrzebniejsze akty prawne, regulujące kluczowe dziedziny życia społecznego i gospodarczego. Gdy rząd Kucharzewskiego podał się do dymisji, powołano rząd Jana Kantego Steczkowskiego, a w październiku Józefa Świeżyńskiego.

Podczas rozmów pokojowych na początku października 1918 r., państwa centralne za podstawę przyjęły 14 punktów prezydenta Wilsona. 7 października Rada Regencyjna ogłosiła niepodległość Polski specjalnym aktem prawnym. W tym dokumencie pojawiła się zapowiedź utworzenia koalicyjnego rządu narodowego oraz rychłych wolnych wyborów do parlamentu.

Pod koniec października 1918 r. rezultat I wojny światowej był już przesądzony. Niemcy i Austro-Węgry musiały przyjąć do wiadomości, że przegrały. W Krakowie zaczęła działać Polska Komisja Likwidacyjna, powołana przez Wincentego Witosa i Ignacego Daszyńskiego, której celem było oderwanie ziem zaboru austriackiego od monarchii habsburskiej i przyłączenie jej do państwa polskiego. 31 października 1918 r. polskie flagi zawisły nad Krakowem. 5 listopada Rada Regencyjna wydała dekret o organizacji podległych sobie władz na terenie austriackiego gubernatorstwa lubelskiego, co podnosiło znaczenie Rady Regencyjnej.

10 listopada do Warszawy przybył Józef Piłsudski, a 11 listopada Rada Regencyjne przekazała mu władzę. Tego samego dnia zakończyła się pierwsza wojna światowa. Niemcy podpisały zawieszenie broni w Compiègne. Przystąpiono do rozbrajania stacjonujących w Warszawie oddziałów niemieckich. W ciągu 7 dni ewakuowano ok. 55 tys. żołnierzy niemieckich. 11 listopada 2018 r. nadburmistrzem Poznania został Jarogniew Drwęski.

Obwieszczenie Rady Regencyjnej – 11 listopad 1918 r.

Rozbrajanie Niemców w Warszawie – plakat “Oddajcie broń!”

W latach 1920–1936 rocznicę odzyskania niepodległości świętowano zwykle w pierwszą niedzielę po 11 listopada. Pierwsze obchody miały miejsce 14 listopada 1920 r. Ustawą z 23 kwietnia 1937 roku, 11 listopada został ustanowiony świętem państwowym. Do czasu wybuchu II wojny światowej obchody państwowe odbyły się dwa razy: w 1937 i 1938.

Podczas okupacji niemieckiej w latach 1939–1945 jawne świętowanie polskich świąt państwowych było zakazane, a organizatorzy obchodów 11 listopada byli narażeni na dotkliwe represje. Mimo to, podczas II wojny światowej 11 listopada na murach pojawiały się napisy: Polska żyje”, „Polska zwycięży”, „Polska walczy”, „Jeszcze Polska nie zginęła”, „11.XI.1918”. Również w prasie konspiracyjnej zamieszczano artykuły przypominające o Święcie Niepodległości.

W 1945 roku komunistyczny rząd zniósł Święto Niepodległości 11 listopada, a zamiast niego ustanowił ,,Narodowe Święto Odrodzenia Polski, obchodzone 22 lipca, w rocznicę ogłoszenia Manifestu PKWN. W okresie PRL-u święto 11 listopada organizowano nielegalne obchody rocznicy odzyskania niepodległości. Uczestnicy i organizatorzy tych uroczystości często byli represjonowani przez komunistyczne władze. Święto Niepodległości obchodzone 11 listopada zostało przywrócone ustawą z 1989 roku pod nazwą ,,Narodowe Święto Niepodległości”.